Sevilmediğinizi hissetmek neyi anlatır?
Bazen bir ilişkide eskisi kadar önemsenmediğinizi hissedersiniz. Konuşmalar azalır, birlikte geçirilen zaman değişir, bir şey anlatırken gerçekten dinlenip dinlenmediğinizi düşünmeye başlarsınız. İçinizde bir soru belirir: “Artık sevilmiyor muyum?” Ama bu soruyu sormakla ayrılmaya hazır olmak aynı şey değildir. İnsan, kendisini yalnız hissettiği bir ilişkiden uzaklaşmayı düşünürken bile orada kalmak isteyebilir.
Önce iki şeyi ayırmak gerekir: Sevilmediğinizi hissetmeniz, karşı tarafın ne hissettiğini kesin olarak bildiğiniz anlamına gelmez. Bununla birlikte, duygularından emin olamamanız sizin yaşadığınız kırgınlığı önemsiz yapmaz. Karşınızdaki kişinin zihnini okumadan da ilişkinizde neyin değiştiğine, hangi ihtiyaçlarınızın karşılanmadığına bakabilirsiniz.
Örneğin partnerinizin son zamanlarda daha az iletişim kurduğunu düşünelim. “Beni artık sevmiyor” bir yorumdur. “Son konuşmalarımızda söylediklerime dönmedi ve görüşme planlarımız ertelendi” ise üzerinde konuşulabilecek bir gözlemdir. Bu ayrım, hislerinizi susturmak için değil, neye ihtiyaç duyduğunuzu daha açık görebilmek içindir.
NHS'nin sağlıklı ilişkiler açıklaması, yaşanan olayla o olaya verdiğimiz anlamı ayırmaya yönelik sorular önerir. Günlük stresin de ilişkide geri çekilmeye veya gerginliğe yansıyabileceğini belirtir. (nhs.uk)
Peki sizin ilişkinizde geçici bir uzaklık mı var, yoksa konuşulmasına rağmen devam eden bir yalnızlık mı? Tek bir an yerine zaman içinde tekrar eden davranışlara bakmak, bu soruyu daha somut hale getirebilir.
Yalnızca bir insandan değil, kurulan gelecekten de ayrılmak
Bir ilişkiden ayrılmayı düşündüğünüzde aklınıza yalnızca o kişi gelmeyebilir. Birlikte yaşamak istediğiniz ev, gitmeyi düşündüğünüz yerler, paylaşacağınızı hayal ettiğiniz günler de gelir. Belki bir süredir sizi mutlu etmeyen şey, ilişkinin bugünkü hali değil; başlangıçta mümkün görünen geleceğin giderek uzaklaşmasıdır.
Bu yüzden ayrılık bazen “Artık görüşmeyeceğiz” cümlesinden çok daha fazlasını taşır. Birlikte kurduğunuz düzeni, alışkanlıkları ve kendinizi içinde gördüğünüz hayatı yeniden düşünmek anlamına gelebilir. İnsan, gerçekleşmemiş bir geleceğe de bağlanabilir. O gelecekten vazgeçmek zor geldiğinde, bugünkü ilişkiyi değerlendirmek de güçleşebilir.
Örneğin birlikte başka bir şehre taşınmayı planladığınızı düşünelim. İlişkide kendinizi uzun zamandır anlaşılmamış hissetseniz bile, ayrılmak size yalnızca bir kişiyi değil, o şehirde yaşayacak olduğunuz hayatı da kaybetmek gibi gelebilir. Burada özlediğiniz şeyin ne olduğunu ayırmak önemlidir: Bugün yaşadığınız yakınlığı mı, geçmişteki ilişkiyi mi, yoksa henüz yaşanmamış bir ihtimali mi?
NHS'nin kayıp ve yas açıklaması, ilişki bitişlerinin de kayıp duygularını beraberinde getirebileceğini belirtir. Üzüntü, öfke ve suçluluk gibi duyguların herkes için aynı biçimde yaşanması gerekmez. (nhs.uk)
Bir ihtimalin kaybına üzülmeniz, o ihtimalin gerçekleşeceğinin kanıtı değildir. Ama onun sizin için ne kadar anlam taşıdığını gösterir. Kararınızı düşünürken bu anlamı yok saymanız gerekmez.
Tanıdık mutsuzluk ve yalnız kalma korkusu
Bazen insanı ilişkide tutan şey, orada ne bulduğu kadar dışarıda neyle karşılaşacağını bilememesidir. İlişkinin güçlükleri tanıdıktır. Hangi sözün ardından tartışma çıkacağını, hangi konunun kapanacağını, ne kadar bekleyeceğinizi az çok bilirsiniz. Ayrılıktan sonraki hayat ise belirsiz görünebilir.
“Akşamları kiminle konuşacağım?”, “Bir daha yakınlık kurabilecek miyim?”, “Herkes hayatına devam ederken ben yalnız mı kalacağım?” gibi sorular aklınıza gelebilir. Bu soruların varlığı, ilişkinizde kalmanız gerektiğini göstermez. Yalnızlığın sizin için hangi anlamları taşıdığını düşünmeye davet eder.
Burada tek başına olmakla ilişkide yalnız hissetmek arasındaki farkı da görebilirsiniz. Yanınızda birinin bulunması, duygusal olarak eşlik edildiğinizi hissetmenizle aynı şey değildir. Öte yandan bir ilişkiden ayrılmak da hayatınızdaki bütün bağların ortadan kalkacağı anlamına gelmez.
Örneğin hafta sonlarının tamamını partnerinizle geçirdiğinizi düşünelim. Ayrılığı düşündüğünüzde gözünüzün önüne boş geçen iki gün geliyor olabilir. Bu durumda korkunuzun bir kısmı, yalnızca partnerinizi kaybetmekle değil, gündelik hayatınızı nasıl kuracağınızı bilememekle ilgili olabilir.
Kendinize şu soruyu sorabilirsiniz: “Yalnız kalmaktan korkmasaydım bu ilişkinin bugünkü halini nasıl değerlendirirdim?” Bu soru hemen karar vermek için değil, kararın içinde korkunun ne kadar yer tuttuğunu görebilmek içindir. Korkuyu fark etmek, onu küçümsemekten farklıdır.
“Bunca emeğe ne olacak?” düşüncesi
Bir ilişkiye zaman ayırırsınız. Birbirinizin hayatına girer, sorunları aşmaya çalışır, planlar yaparsınız. Belki zor dönemlerde bekler, başka seçeneklerden vazgeçer, kendinizce önemli fedakârlıklarda bulunursunuz. Sonra ayrılma ihtimali belirdiğinde şu düşünce gelir: “Şimdi gidersem bütün bunlar boşa mı çıkacak?”
Geçmişte verdiğiniz emeğin sizin için değerli olması anlaşılır. Ancak geçmişte çok çabalamış olmanız, gelecekte de aynı koşullarda kalmak zorunda olduğunuz anlamına gelmez. Bir ilişkinin sürmesi ile o ilişkide yaşananların değerli olması birbirine bağlı iki zorunluluk değildir.
Örneğin birkaç yıldır aynı iletişim sorununu çözmeye çalıştığınızı düşünelim. “Bu kadar bekledim, biraz daha beklemeliyim” dediğinizde, bugünkü kararınızın dayanağı ne oluyor? Yeni bir gelişme mi var, yoksa yalnızca geçmişte beklemiş olmanız mı?
Burada iki ayrı soruya bakabilirsiniz:
- Bu ilişkide bugüne kadar neler yaşadım ve bunlar benim için ne ifade ediyor?
- Bugünkü koşullarda bu ilişkiyi sürdürmek istiyor muyum?
İlk soruya verdiğiniz olumlu cevap, ikinci sorunun cevabını otomatik olarak belirlemez. Güzel anıları kabul ederken bugün zorlandığınızı da kabul edebilirsiniz. Geçmişin tamamını kötü ilan etmeden ayrılığı düşünmek mümkün olduğu gibi, geçmişteki güzel günleri bugünkü sorunların üstünü örtmeden hatırlamak da mümkündür.
Değişim umudu neye dayanıyor?
Bazen ilişkiyi sürdüren şey, bugün yaşanan yakınlıktan çok bir gün yeniden yakın olunacağına dair umuttur. “Eskiden böyle değildi”, “Bu dönem geçince düzelecek”, “Biraz daha anlayışlı olursam yeniden eskisi gibi oluruz” diye düşünebilirsiniz. Umut etmek tek başına yanlış değildir. Ama umudunuzun neye dayandığına bakmak önemlidir.
Bir insanın değişmesini istemekle, o kişinin değişim için sorumluluk alması aynı şey değildir. Siz bir sorunu daha iyi anlatarak konuşmaya katkıda bulunabilirsiniz. Fakat karşınızdaki kişinin davranışlarını onun yerine değiştiremezsiniz. İlişkinin bütün yükünü üstlenmeniz, değişimi garanti etmez.
Örneğin partnerinizin birlikte yaptığınız planları sık sık iptal ettiğini düşünelim. “Bundan sonra seni üzmeyeceğim” demesi ile plan yaparken sizin zamanınızı da dikkate almaya başlaması aynı şey değildir. İlki bir söz, ikincisi gündelik hayatta gözlemleyebileceğiniz bir davranıştır.
Şu sorular, umudunuzu somutlaştırmanıza yardımcı olabilir:
- Değişmesini beklediğim davranış tam olarak ne?
- Karşımdaki kişi bunun bir sorun olduğunu kabul ediyor mu?
- Çözüm ararken sorumluluk paylaşılıyor mu?
- Söylenenlerle yaşananlar zaman içinde birbirine yaklaşıyor mu?
Bunlar kusursuzluk aramak için sorulmaz. Herkes hata yapabilir. Asıl ayrım, bir sorunun ardından ne olduğudur: Konuşma açılıyor mu, sorumluluk alınıyor mu, yoksa aynı beklenti her defasında yeniden erteleniyor mu? Umut, bugünü görmenize engel olduğunda sizi beklemeye bağlayabilir.
Sevilmek için daha çok çabalamak
İlginin azaldığını hissettiğinizde ilk tepkiniz daha fazla çabalamak olabilir. Daha anlayışlı olmaya, daha az şey istemeye, kırıldığınızı belli etmemeye çalışabilirsiniz. Belki de içinizden “Bu kez yeterince sabırlı olursam beni yeniden sever” diye geçirirsiniz.
İlişkiye emek vermekle sevgiyi hak etmek için kendinizi sürekli değiştirmek arasında önemli bir fark vardır. Emek vermek, iki kişinin birbirini tanımaya ve sorunları ele almaya katılmasıdır. Kendinizi kanıtlamaya çalışmakta ise ilişkinin sürmesi giderek sizin daha az ihtiyaç duymanıza, daha az itiraz etmenize veya daha çok yük taşımanıza bağlanabilir.
Örneğin partnerinizin yoğun bir döneminde bazı işleri üstlendiğinizi düşünelim. Bunu isteyerek yapmanız ve sonrasında dengenin yeniden kurulabilmesi başka bir şeydir. Kendi yorgunluğunuzu söylediğinizde sevgisini kaybetmekten korktuğunuz için sürekli susmanız başka bir şeydir. Aynı davranışın sizin için taşıdığı anlam farklı olabilir.
Simge Saygili'nin uyum sağlamakla kendinizden vazgeçmek arasındaki ayrımı ele alan yazısı, değişikliklerinizde kendi isteğinize ne kadar yer kaldığını düşünmenizi sağlar. Burada da sorulabilecek soru şudur: “Bunu gerçekten istiyor muyum, yoksa sevilmemeye karşı bir önlem olarak mı yapıyorum?”
Sevgi, sürekli yeterli olduğunuzu kanıtlamanız gereken bir sınav değildir. Bu, ilişkide hiç çaba göstermemek anlamına gelmez. Çabanın içinde sizin de ihtiyaçlarınızın, sınırlarınızın ve dinlenme hakkınızın bulunabilmesi anlamına gelir.
İhtiyacınızı söylemek ve verilen karşılığa bakmak
Bazen neye kırıldığınızı bilirsiniz ama bunu nasıl anlatacağınızı bilemezsiniz. “İlgi istiyorum” dediğinizde, sizin için ilginin ne anlama geldiği belirsiz kalabilir. Birlikte zaman geçirmek mi, konuşurken dinlenmek mi, zor bir gününüzde aranmak mı? İhtiyacın somutlaşması, konuşmanın da somutlaşmasını sağlar.
Örneğin kendinizi güvende hissettiğiniz bir ilişkide, “Bana hiç değer vermiyorsun” demek yerine şöyle bir ifade kullanmayı düşünebilirsiniz: “Birlikteyken konuşmalarımız sık sık yarıda kaldığında kendimi uzak hissediyorum. Birbirimizi dinleyebileceğimiz bir zaman ayırmak istiyorum.” Bu bir sonuç garantisi değildir; yaşadığınızı ve beklentinizi daha açık anlatan bir örnektir.
Açık konuşmak kadar karşılıklı dinlemek de önemlidir. NHS, sağlıklı iletişimde duyulanı kendi sözlerinizle geri söylemeyi ve belirsiz kalan noktaları sormayı önerir. Böylece iki kişinin birbirini gerçekten anlayıp anlamadığı daha görünür olabilir. (nhs.uk)
Sevginin nasıl gösterildiği konusunda öğrenilmiş farklılıklar da bulunabilir. Çağrı Gezer'in aileden gelen ilişki ve tartışma kalıplarına ilişkin yazısı, birinin sarılmakla, diğerinin bir iş yaparak yakınlık göstermesi gibi farklılıkları ele alır. Bu farklılıkları anlamak, kendi ihtiyacınızdan vazgeçmeniz gerektiği anlamına gelmez.
Konuşmanın ardından yalnızca sizin ne kadar iyi anlattığınıza değil, size nasıl karşılık verildiğine de bakabilirsiniz. Merak ediliyor musunuz? Söyledikleriniz ciddiye alınıyor mu? Birlikte bir yol aramak mümkün oluyor mu? İlişkinin bütün sorumluluğu doğru cümleyi bulmanıza bağlı değildir.
Sınır koymak sevgiyi geri çekmek değildir
Bir ilişkide kalabilmek için her şeyi kabul etmeniz gerektiğini düşünebilirsiniz. Özellikle ayrılıktan korkuyorsanız “Bunu istemiyorum” demek bile riskli gelebilir. Peki bir ilişkiyi korurken kendinizi ne kadar koruyabiliyorsunuz?
Sınır, karşınızdaki kişiyi yönetme yöntemi değildir. Neye katılabileceğinizi, hangi davranışın sizin için kabul edilebilir olmadığını ve kendi katılımınızı nasıl düzenleyeceğinizi ifade eder. Örneğin güvenli bir tartışmada, “Sesler yükseldiğinde konuşmayı sürdürmek istemiyorum; sakinleştiğimizde geri dönelim” demek, anlaşmazlığı yok saymadan konuşmanın biçimine sınır koymaktır.
NHS'nin ilişkilere yönelik önerileri de destek verirken kendi kapasitenizi gözetmeyi, kendinize zaman ayırmayı ve sınırlarınızı korumayı içerir. Birini önemsemek, kendi ihtiyaçlarınızı bütünüyle ertelemenizi gerektirmez. (nhs.uk)
Bazen asıl güçlük, daha önce inciten davranışlara zamanla alışmış olmaktır. Esra Öztürk'ün ilişkide yavaş yavaş normalleşen saygısızlığı fark etmeye ilişkin yazısı, tanıdık gelenle güven veren arasındaki farkı düşünmeye alan açar. Artık itiraz etmiyor olmanız, yaşananın sizi incitmediği anlamına gelmeyebilir.
Kendinize “Hayır dediğimde ne olacağından korkuyorum?” diye sorabilirsiniz. Cevap yalnızca anlaşmazlık yaşamaksa bunun konuşulabilir olup olmadığına bakabilirsiniz. Cevap tehdit edilmek, cezalandırılmak veya zarar görmekse konu yalnızca iletişim değildir. Böyle bir durumda daha iyi bir cümle bulmaktan önce güvenliğinizin değerlendirilmesi gerekir.
Kalmanın nedenleri yalnızca duygusal olmayabilir
“Beni mutlu etmiyor ama gidemiyorum” cümlesini yalnızca korkuyla veya alışkanlıkla açıklamak, hayatınızdaki koşulları dışarıda bırakabilir. Ortak ev, maddi imkânlar, çocuklarla ilgili sorumluluklar, bakım ihtiyaçları ya da çevrenizin baskısı karar alanınızı daraltabilir. Duygusal olarak uzaklaşmayı istemekle bunu hayata geçirebilmek her zaman aynı anda mümkün olmayabilir.
Örneğin birlikte yaşadığınız evden ayrılırsanız nerede kalacağınızı bilmediğinizi düşünelim. Bu durumda yalnızca “Kendime güvenmeliyim” demek, barınma sorusunu çözmez. Duygusal ihtiyaçlarla pratik ihtiyaçları ayrı ayrı görmek, kendinizi suçlamak yerine hangi desteğe ihtiyaç duyduğunuzu anlamanıza yardımcı olabilir.
Bir başka önemli ayrım da mutsuzlukla istismar arasındadır. NHS'nin ilişkide şiddet ve istismara ilişkin açıklaması, aşağılamayı, tehditleri, sosyal çevreden uzaklaştırmayı ve para üzerinde kontrol kurmayı da dikkat edilmesi gereken davranışlar arasında sayar. Fiziksel şiddetin bulunmaması, diğer zarar verici davranışları önemsiz yapmaz. (nhs.uk)
Böyle bir durum varsa ayrılığı tek başınıza açıklamak veya yüzleşmek zorunda değilsiniz. Güvendiğiniz bir kişiyle ve bulunduğunuz yerdeki uygun destek hizmetleriyle güvenli seçenekleri değerlendirmek önceliklidir. Acil tehlike varsa yerel acil yardım hizmetlerine başvurulmalıdır. NHS de istismar içeren bir ilişkiden ayrılmayı düşünürken uzman destek alınmasına dikkat çeker. (nhs.uk)
Bir ilişkide kalıyor olmanız, yaşanan zararların sorumluluğunu size yüklemez. Karar verirken içinde bulunduğunuz gerçek koşulların görülmesi gerekir.
Kararı zorlamak yerine neye ihtiyaç duyduğunuzu anlamak
Bütün bunları düşünürken kendinizi hemen “Kalmalıyım” ya da “Gitmeliyim” sonucuna zorlamanız gerekmeyebilir. Güvenliğiniz açısından acil bir durum yoksa önce soruları ayırabilirsiniz. Şu anda ne yaşıyorum? Neyi kaybetmekten korkuyorum? Neyin değişmesini bekliyorum? Bu değişimin içinde karşımdaki kişinin katılımı var mı?
Düşüncelerinizi düzenlemek için üç ayrı başlık açabilirsiniz:
- Bugün yaşadıklarım: İlişkide kendinizi yakın, yalnız, rahat veya tedirgin hissettiğiniz somut durumlar.
- Beklediğim gelecek: Değişeceğini umduğunuz şeyler ve bu beklentiyi destekleyen davranışlar.
- İhtiyaç duyduğum destek: Duygusal olarak konuşabileceğiniz kişiler ve çözülmesi gereken pratik meseleler.
Bu başlıklar bir ilişkiye puan verme testi değildir. Ama bugünün gerçekleriyle geleceğe dair beklentilerinizin birbirine karıştığı yerleri fark etmenizi sağlayabilir. Örneğin ilk başlıkta sürekli yalnızlık, ikinci başlıkta yalnızca belirsiz sözler varsa, aradaki mesafe üzerine düşünmek anlamlı olabilir.
Güvendiğiniz biriyle konuşmak veya psikolojik destek almak da bu değerlendirmeye eşlik edebilir. Destek aramak için ayrılmaya karar vermiş olmanız gerekmez. İlişkiyle ilgili düşünceler günlük yaşamınızı, uykunuzu veya işlevinizi belirgin biçimde zorlaştırıyorsa profesyonel destek seçeneğini değerlendirebilirsiniz.
Belki de asıl soru yalnızca “Onu seviyor muyum?” değildir. “Bu ilişkide bugün nasıl bir hayat yaşıyorum ve bu hayatın içinde kendime ne kadar yer verebiliyorum?” sorusu da önemlidir. Bir gün sevilme umudunuzu anlamaya çalışırken, bugün duyulmaya ve önemsenmeye olan ihtiyacınızı süresiz olarak ertelemek zorunda değilsiniz.