DiğerVideo: 1:14

Kalabalıklar İçinde Yalnızlık: İlişkide Kendinize Yer Açmak

Puanlar yükleniyor…

Bu videoyu değerlendirmek için bir yıldız seçin.

Bu videoda

Uyum sağlamakla kendinizi susturmayı nasıl ayırabilirsiniz? Yalnızlık korkusunun seçimlerinize etkisini, ihtiyaçlarınızı fark etmeyi ve ilişkilerde kendinize alan açmanın gündelik karşılıklarını ele alıyoruz.

Videonun Makalesini oku ↓

Yorumlar

Yorumlar herkese açıktır.

Hesabınız kontrol ediliyor…

Yorumlar yükleniyor…

Videonun Makalesi

Esra Öztürk adlı uzmanın videosundaki ana fikirden yola çıkarak hazırlanmıştır.

Aynı masada olmak, ait hissetmek anlamına gelir mi?

Size bir sorum var. Sırf yalnız kalmamak adına, size iyi gelmediğini düşündüğünüz o masalarda ne için oturmaya devam ediyorsunuz? Bazen bir arkadaş grubunun, bir ilişkinin ya da sürekli dolu bir takvimin içinde olmak, yalnız hissetmediğimiz anlamına gelmiyor. Dışarıdan bakıldığında etrafımız kalabalık görünüyor. Fakat o kalabalığın içinde ne kadar kendimiz olarak bulunabildiğimiz ayrı bir soru.

Bir masada fikrinizi söyleyebiliyor, istemediğiniz bir şeye itiraz edebiliyor, üzgün olduğunuzda bunu saklamak zorunda kalmıyorsanız orada size de yer vardır. Buna karşılık, kabul edilmek için sürekli başka biri gibi davranmanız gerektiğini hissediyorsanız insanların varlığı yakınlık duygusu yaratmayabilir. Yan yana olmakla anlaşılmış hissetmek aynı şey değildir.

Burada yalnızlığı tek bir nedene indirmemek önemli. İnsan sosyal temasa ihtiyaç duyduğu için de yalnız hissedebilir; bir kayıp, taşınma veya hayatındaki başka değişiklikler nedeniyle de. Kalabalık içinde kendine yabancılaşmak, yalnızlığın bütün açıklaması değil, üzerinde durmaya değer bir biçimidir.

Dolayısıyla mesele, çevrenizde kaç kişi olduğunu saymak değil. O ilişkilerin içinde sizin duygularınıza, düşüncelerinize ve ihtiyaçlarınıza ne kadar yer olduğunu fark etmek. Aynı ortamda hem insanlarla birlikte olabilir hem de kendinizi saklıyor olabilirsiniz. Kendinizi dinlediğinizde, “Ben burada gerçekten olmak istiyor muyum?” sorusuna ne cevap geliyor? Bu cevap, kalabalığın görüntüsünden farklı bir şey söylüyor olabilir.

Yalnızlık korkusu seçimlerinize nasıl karışır?

Sevilmek ve kabul edilmek istemek, kendi başına bir sorun değildir. Yakınlık aramak, paylaşacak birilerini istemek ya da bir grubun parçası olmaktan hoşlanmak için kendinizi sorgulamanız gerekmez. Dikkat edilmesi gereken, bu isteğin hangi noktada kendi ihtiyaçlarınızı duyamadığınız bir zorunluluğa dönüştüğüdür.

Bazen karar verirken aklımızdan geçen soru, “Ben ne istiyorum?” değil, “Bunu yapmazsam beni hâlâ isterler mi?” olur. Böyle zamanlarda bir daveti kabul etmek, bir görüşe katılmak veya bir ilişkiyi sürdürmek yalnızca tercih gibi yaşanmaz. Sanki başka türlü davranmanın bedeli, bütün bağları kaybetmek olacakmış gibi hissedilebilir.

Örneğin hafta boyunca çok yorulduğunuzu, buna rağmen arkadaşlarınızın her buluşmasına katıldığınızı düşünelim. Onlarla vakit geçirmekten hoşlanıyor olabilirsiniz. Ama bir akşam dinlenmek istediğinizde hemen dışlanacağınızı düşünüyorsanız kararınıza yalnızca buluşma isteğiniz değil, yalnız kalma korkunuz da karışıyor olabilir.

Bu ayrımı görmek, korkunuzun yersiz olduğunu ilan etmek değildir. Geçmişte bir itirazınızın kötü karşılanmış olması veya mevcut ilişkinizde gerçekten baskı hissetmeniz de mümkündür. Önce yaşadığınız durumu anlamaya ihtiyaç vardır.

Kendinize şu soruyu sorabilirsiniz: “Bu bağı kaybetmeyeceğimi bilseydim yine aynı seçimi yapar mıydım?” Cevabın hemen gelmesi gerekmez. Sorunun amacı kendinizi yakalamak değil, kararınızın içinde sizin isteğinizin ne kadar duyulduğunu fark etmektir. Böylece istek, korku ve zorunluluk birbirinden biraz daha ayrılabilir.

Uyum sağlamakla kendinizden vazgeçmek arasındaki fark

Bir ilişkide her şeyin sizin istediğiniz gibi olması mümkün değildir. Bazen karşınızdakinin tercih ettiği yere gidersiniz, bazen programınızı değiştirirsiniz, bazen de ortak bir karar için kendi isteğinizi ertelersiniz. Bunların hepsini kendinizden vazgeçmek olarak görmek, ilişkiye hiç esneklik bırakmaz.

Asıl ayrım, verdiğiniz tavizin büyüklüğünden önce nasıl yaşandığında olabilir. Kendi isteğinizi biliyor ve bunu konuşabiliyor musunuz? Kararınız değiştiğinde yeniden değerlendirme hakkınız var mı? Yoksa ilişkinin sürmesi için hep aynı kişinin uyum sağlaması mı bekleniyor?

Şu üç noktaya bakabilirsiniz:

  • Seçim alanı: Kabul ederken gerçekten başka bir seçenek de görebiliyor musunuz?
  • Karşılıklılık: Sizin ihtiyaçlarınız söz konusu olduğunda da benzer bir anlayış gösteriliyor mu?
  • Sürdürülebilirlik: Bu düzen devam ettiğinde kendinizi sürekli tükenmiş veya görünmez hissediyor musunuz?

Örneğin bir arkadaşınız zor bir dönemden geçerken onu daha çok dinlemek isteyebilirsiniz. Bu, gönüllü bir yakınlık olabilir. Ancak kendi sıkıntınızı açtığınızda her seferinde konu değişiyorsa ve buna itiraz edemiyorsanız başka bir dengeyi düşünmek gerekir.

Metin Karaahmetli’nin uyum sağlamakla kendini susturmak arasındaki ayrımı ele alan yazısı, dışarıdan aynı görünen bir davranışın isteyerek ya da sevgiyi kaybetme korkusuyla yapılabileceğini açıklıyor. Bu ayrım, yalnızca ne yaptığınıza değil, o davranışın içinde ne kadar söz hakkınız olduğuna da bakmayı sağlar.

Sağlıklı bir uzlaşmada kendi isteğiniz mutlaka gerçekleşmeyebilir. Ama isteğinizin varlığı inkâr edilmez; konuşmanın içinde bir yeri olur.

Kendinizi susturduğunuzu hangi anlarda fark edebilirsiniz?

Kendinden vazgeçmek her zaman büyük ve açık bir karar gibi görünmez. Bazen küçük cümlelerin içinde yer alır: Aslında size uymayan bir plana “Benim için fark etmez” demek, kırıldığınızda hemen konuyu değiştirmek, istemediğiniz bir şakaya gülmek ya da bir ihtiyacınızı söylemeden önce defalarca özür dilemek gibi.

Bu davranışların tek bir kez yaşanması, ilişkiniz hakkında kesin bir sonuca götürmez. İnsan bazen yorgun olduğu için konuşmaz, bir konuyu önemsemediği için karşı tarafa bırakır veya kendini anlatmak için uygun zamanı bekler. Önemli olan, bunun sürekli ve mecburi bir hale gelip gelmediğidir.

Örneğin arkadaş grubunuzun seçtiği bir etkinliği sevmediğinizi düşünelim. O gün arkadaşlarınızla olmak sizin için daha önemliyse katılmayı seçebilirsiniz. Fakat sevmediğinizi söylediğinizde küçümseneceğinizden korktuğunuz için her seferinde çok eğleniyormuş gibi davranıyorsanız kendi deneyiminizi gizlemek zorunda kalıyor olabilirsiniz.

Buluşma sonrasında kendinize ne söylediğinize de bakabilirsiniz. “Bugün pek keyif almadım ama birlikte olmak güzeldi” demekle, “Yine bütün akşam kendimi ayarladım, kimse beni tanımıyor” demek aynı deneyimi anlatmaz.

Burada aranan, kusursuz bir kendini ifade etme hali değildir. Her ortamda aynı rahatlıkta olmayabilirsiniz. Daha anlamlı soru şudur: “Benim farklı bir duygum olduğunda bu ilişkide ona yer açılabiliyor mu?” Tek bir sessiz an yerine, zaman içinde tekrar eden ilişki biçimine bakmak daha açıklayıcıdır.

Kendiniz olmak, her düşündüğünüzü söylemek değildir

Kendinizi saklamamakla aklınızdan geçen her şeyi filtresiz söylemek birbirine karışabilir. Oysa kendiniz olmak, karşınızdakini incitme hakkı elde etmek değildir. Duygunuzu sahiplenmek ve davranışınızın sorumluluğunu almak birlikte mümkündür.

Örneğin bir plan değişikliğine öfkelendiğinizi düşünelim. “Ben böyleyim, sinirlenince bağırırım” demek yerine, “Plan son anda değişince zorlandım; bundan sonra daha erken haberleşmek istiyorum” diyebilirsiniz. İkinci cümlede duygunuz kaybolmaz. Sadece duyguyla ne yaptığınız daha açık hale gelir.

Aynı şekilde, kendiniz olmak bütün özel bilgilerinizi paylaşmanız anlamına gelmez. Henüz anlatmak istemediğiniz bir deneyiminiz olabilir. Bir konuyu kendinize saklamanızla, kabul edilmek için hayatınızın önemli taraflarını sürekli inkâr etmeniz farklıdır. Mahremiyet, kendinizi silmek demek değildir.

İlişkiler içinde değişmek de her zaman kaybolmak değildir. Yeni bir şey öğrenebilir, bir alışkanlığınızı gözden geçirebilir, daha dikkatli iletişim kurmayı isteyebilirsiniz. Burada soru, değişimin sizin de değer verdiğiniz bir şeye hizmet edip etmediğidir.

Simge Saygili’nin ilişkide kendiniz olmak ve birbirinize alan açmak üzerine yazısında ele alınan, kararın konuşulabilir olup olmadığı ayrımı da burada anlamlıdır. Değişmeyi seçebilir, sonra bunun size uygun olmadığını söyleyebilirsiniz. Bir ilişkide kendiniz olarak bulunmak, hem gelişebilmenize hem de fikrinizi yeniden değerlendirebilmenize yer olmasıdır. Kimliğinizi korumak için hiç değişmemek zorunda değilsiniz; değişmek için de kendinizi değersiz saymanız gerekmez.

Reddedilme korkusuyla ilişkinin gerçeklerini nasıl ayırabilirsiniz?

Bazen henüz bir şey söylemeden karşı tarafın nasıl tepki vereceğini zihnimizde yaşamaya başlarız. “Hayır dersem alınır”, “Fikrimi söylersem beni sıkıcı bulurlar”, “Kırıldığımı anlatırsam fazla hassas olduğumu düşünür.” Bu ihtimaller güçlü hissettirdiğinde, gerçekleşmiş olaylarla aynı ağırlığı kazanabilir.

Oysa bir duygunun güçlü olması, aklınızdan geçen yorumun kesin olduğu anlamına gelmez. Kaygılanmanız gerçektir; karşınızdakinin sizi reddedeceği ise henüz bir ihtimal olabilir. Diğer yandan, geçmişte verdiği tepkileri de görmezden gelmeniz gerekmez. Amaç, kendinizi her koşulda olumlu düşünmeye zorlamak değildir.

Örneğin bir davete katılamayacağınızı söyledikten sonra arkadaşınızın bir süre cevap vermediğini düşünelim. Zihniniz hemen “Artık beni istemiyor” sonucuna gidebilir. Fakat o anda bildiğiniz şey, henüz cevap gelmediğidir. Arkadaşınızın meşgul olması da, hayal kırıklığı yaşaması da mümkündür; bunlar aynı açıklama değildir.

Kendinize üç ayrı soru yöneltebilirsiniz: Ne oldu? Ben buna ne anlam verdim? Bu anlamı destekleyen veya başka bir ihtimali düşündüren ne var?

Bu sorular, ilişkiyi otomatik olarak güvenli ilan etmez. Yalnızca korkunuzla gözlemlediğiniz davranışı birbirinden ayırmanıza yardım eder. Böylece ne her sessizliği reddedilme saymak ne de gerçekten incitici davranışları sürekli açıklamak zorunda kalırsınız. İlişkinin içinde olup bitene daha somut bakabilirsiniz.

Sınır koymak, hemen masadan kalkmak mıdır?

Size iyi gelmeyen bir masayı fark ettiğinizde önünüzde yalnızca iki seçenek varmış gibi gelebilir: Ya her şeye katlanmak ya da bütün ilişkiyi bitirmek. Oysa birçok durumda arada konuşmak, katılımınızı değiştirmek, bir isteği reddetmek veya ilişkinin bazı alanlarını yeniden düzenlemek gibi seçenekler bulunur.

Sınır, öncelikle sizin neye katılacağınızı, neyi kabul etmeyeceğinizi ve nasıl davranacağınızı anlatır. Karşınızdaki kişinin bütün duygularını veya tepkilerini kontrol etmenin yolu değildir. Birinin sizin kararınıza üzülmesi, kararınızın mutlaka yanlış olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde, sınır cümlesi kurmanız da bütün anlaşmazlıkları kendiliğinden çözmez.

Örneğin arkadaşlarınızın sizinle ilgili yaptığı bir şakadan rahatsız olduğunuzu düşünelim. “Siz zaten beni hiç önemsemiyorsunuz” yerine, “Bu konu benim için hassas; bunun üzerinden şaka yapılmasını istemiyorum” diyebilirsiniz. Kısa ve somut bir ifade, neyin değişmesini istediğinizi daha anlaşılır kılar.

Bazen de sınırınız bir açıklamadan çok karar biçiminde olur: “Bu akşam gelmeyeceğim”, “Bu konuyu şu anda konuşmak istemiyorum”, “Biraz düşünüp size döneceğim.” Her kararınızı uzun bir savunmaya dönüştürmeniz gerekmez.

Bununla birlikte, her ortam aynı ölçüde rahat konuşmaya izin vermez. Aile, iş veya ekonomik koşullar seçim alanınızı etkileyebilir. Bu yüzden kendinizi hemen büyük bir konuşma yapmak zorunda hissetmeyin. Sınırınızı fark etmekle onu hangi koşullarda ifade edebileceğinizi değerlendirmek ayrı adımlardır. İkisi de yaşadığınız gerçekliğe uygun biçimde ele alınabilir.

Kalabalık dağıldığında kendinizle nasıl kalıyorsunuz?

Sürekli birilerinin yanında olmak, bazen kendi isteğinizi duymayı ertelemenin yolu haline gelebilir. Program boşaldığında yalnızca sessizlik değil, cevaplaması zor sorular da belirir: Ben aslında ne seviyorum? Bugün neye üzüldüm? Kimin yanında rahatım? Hangi planı gerçekten istiyorum?

Bu sorulara hemen cevap bulamamanız, kendinizi tanımadığınız için suçlanmanız gereken bir durum değildir. Uzun süre başkalarının beklentilerine göre hareket ettiyseniz kendi tercihlerinizi ayırt etmek zaman isteyebilir. Başlangıçta büyük hayat kararları yerine küçük ayrımları fark etmek daha ulaşılabilir olabilir.

Örneğin boş bir öğleden sonranız olduğunu düşünelim. Hemen bir buluşma ayarlamadan önce kendinize kısa bir alan bırakabilirsiniz. Gerçekten birileriyle görüşmek mi istiyorsunuz, dinlenmeye mi ihtiyacınız var, yoksa plansız kalmak sizi huzursuz ettiği için mi takvimi doldurmaya çalışıyorsunuz? Bu seçeneklerin hiçbirini peşinen yanlış ilan etmek gerekmez.

Burada amaç yalnız kalmayı bir başarı ölçüsüne dönüştürmek değildir. Yakınlığa ihtiyaç duyabilirsiniz. Başkalarıyla temas kurmak istemeniz, kendinizle ilişkinizin kötü olduğunu göstermez. Seçilmiş bir baş başalık ile istenmeyen yalnızlık aynı deneyim değildir.

Kendinize alan açmak, insanlardan uzaklaşmanız değil; onlara giderken kendi ihtiyacınızı da yanınızda götürebilmenizdir. Bazen bu ihtiyaç dinlenmek olur, bazen paylaşmak, bazen de yalnızca birinin yanında sessizce durmak. Önemli olan, her boşluğu aynı biçimde doldurmak zorunda olmadığınızı fark etmektir.

Bir ilişkiye şans vermekle kendinizi bekletmek arasındaki çizgi

Bir rahatsızlığı fark etmek, ilişkinin bütünü hakkında hemen karar vermenizi gerektirmez. İnsanlar birbirini yanlış anlayabilir, dikkatsiz davranabilir veya bir ihtiyacı ilk anda göremeyebilir. Bu nedenle tek bir konuşmadan çok, zaman içinde nasıl bir karşılık aldığınıza bakmak anlamlıdır.

İhtiyacınızı dile getirdiğinizde merak ediliyor musunuz? Karşınızdaki kişi aynı fikirde olmasa bile sizi anlamaya çalışıyor mu? Bir kırgınlık konuşulduktan sonra davranışlarda bir değişiklik oluyor mu? Yoksa her seferinde konuyu açtığınız için siz mi sorun haline geliyorsunuz?

Örneğin sözünüzün sık kesildiği bir arkadaşlık düşündüğünüzü varsayalım. Bunu söylediğinizde arkadaşınızın fark edip daha dikkatli olmaya çalışmasıyla, sizi sürekli küçümseyerek konuyu kapatması aynı karşılık değildir. Değerlendirme yalnızca sizin ne kadar doğru cümle kurduğunuza bağlı değildir; karşınızdakinin ilişkiye nasıl katıldığı da önemlidir.

Bir ilişkiye emek vermek, bütün sorumluluğu üstlenmek demek değildir. Tek başınıza daha anlayışlı, daha sessiz veya daha uyumlu hale gelerek karşılıklılığı oluşturamazsınız. Kendi payınızı görebilirsiniz; fakat ilişkinin diğer tarafının payını da onun yerine taşıyamazsınız.

Mesafe koymayı düşünürken yaşadığınız üzüntü, mutlaka yanlış karar verdiğinizi göstermez. Bir bağın değişmesi, alışkanlıkların ve beklentilerin de değişmesi demektir. Acele etmeden, sahip olduğunuz seçenekleri ve destekleri hesaba katarak düşünmek mümkündür. Kendinize yer açmak bazen konuşmayı, bazen ilişki biçimini değiştirmeyi gerektirir; her bağ için aynı cevap yoktur.

Daha sahici bağlara küçük adımlarla yer açmak

Kendinizden vazgeçtiğinizi fark ettiğinizde bütün ilişkilerinizi bir anda değiştirmek zorunda değilsiniz. Böyle büyük bir beklenti, zaten zorlandığınız bir alana yeni bir baskı ekleyebilir. Daha küçük bir başlangıç, hangi anlarda kendi isteğinizi geri çektiğinizi somut olarak görmektir.

Örneğin yakın zamanda verdiğiniz bir “evet”i düşünebilirsiniz. Neye evet dediniz? O sırada ne istiyordunuz? Söylemediğiniz şey neydi? Aynı durum yeniden olsa, kendinizi tamamen geri çekmeden hangi kısa cümleyi kurabilirdiniz? Bunlar kendinizi geçmişteki davranışınız yüzünden yargılamak için değil, seçeneklerinizi çoğaltmak için sorulabilir.

Sonraki adım, nispeten rahat hissettiğiniz bir ilişkide küçük bir tercihinizi görünür kılmak olabilir. Buluşma saatini önermek, sevmediğiniz bir şeyi söylemek veya cevap vermeden önce düşünmek istediğinizi belirtmek gibi. Amaç bir sınavdan geçmek değil; ilişkinin sizin varlığınıza nasıl alan açtığını gözlemlemektir.

Bu konular sürekli aynı düğüme dönüyor, kendinizi ifade etme çabanız yoğun bir sıkıntıya dönüşüyorsa bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmek de düşünülebilir. Böyle bir görüşmede yalnızlık korkusunu, tekrarlayan ilişki biçimlerini ve kendi ihtiyaçlarınızı anlamak üzerinde durulabilir. Destek aramak için yaşadıklarınızı mutlaka bir tanıyla açıklamanız gerekmez.

Belki de mesele yalnızca hangi masadan kalkmanız gerektiği değildir. Hangi masada düşüncenizle, sessizliğinizle, bazen farklı olmanızla da bulunabildiğinizi fark etmektir. Yakınlık, birilerinin hayatınızda olması kadar, siz oradayken sizin de hayatınızın içinde kalabilmenizdir.

Üyelik kontrol ediliyor…

🔑 Anahtar Noktalar

  • 1Kalabalık içinde bulunmak, anlaşılmış ve ait hissedildiği anlamına gelmez; yalnızlığın farklı biçimleri vardır.
  • 2Uyum sağlamakla kendinden vazgeçmek arasındaki ayrımda seçim alanı, karşılıklılık ve sürdürülebilirlik önemlidir.
  • 3Kendiniz olmak, her düşüncenizi filtresiz söylemek veya ilişkiler içinde hiç değişmemek değildir.
  • 4Reddedilme korkusunu değerlendirirken yaşanan olayla ona verilen anlamı birbirinden ayırabilirsiniz.
  • 5Sınır koymak her zaman ilişkiyi bitirmek değildir; ihtiyaçları konuşmak ve katılımı yeniden düzenlemek de seçeneklerdir.
  • 6Daha sahici ilişkiler için küçük tercihleri görünür kılmak ve karşı tarafın bunlara nasıl karşılık verdiğini gözlemlemek anlamlıdır.

❓ Sık Sorulan Sorular